Kısa cevap: İkinci mülakat, birinci turda yapılanı tekrarlamak yerine farklı bir yere gitmeli. Daha önce görüşmediğiniz biriyle çalışın, genel anlatımlar yerine somut örnekler isteyin ve özgeçmişte görülemeyen şeyleri test edin; örneğin adayın gerçek bir sorunu nasıl çözdüğünü ya da bir fikre nasıl karşı çıktığını. İkinci tur birinci tura benziyorsa, herkesin zamanını, bu arada kendi zamanınızı da boşa harcıyorsunuz.
İkinci turda gerçekte ne farklı?
Birinci tur, adayın nitelikli olup olmadığını ve daha fazla zamanınızı hak edip etmediğini kontrol eder. İkinci tur ise adayın doğru nitelikli aday olup olmadığını kontrol eder. Bu tamamen farklı bir sorudur.
İkinci tura geldiğinde temel çıtayı geçtiğini zaten biliyorsunuz. Artık asıl iş, kâğıt üzerinde hepsi iyi görünen adaylar arasındaki farkı bulmak. Bu da herkesin aynı güvenli cevabı verdiği sorular yerine, farklı insanlardan farklı cevaplar alınacak sorular sormak demek.
Birinci turda sorulmayan neler sorulmalı?
Hayalî senaryolar yerine, ezberlenmiş cevaplarla yanıtlanamayacak, gerçek işle ilgili somut sorular sorun.
- “Bu işin temel görevini [yaptığınız] son seferi anlatır mısınız? Gerçekte ne oldu, adım adım?”
- “Denediğiniz ama işe yaramayan bir şey oldu mu? Sonra ne yaptınız?”
- “Bir yönetici ya da ekip arkadaşıyla yaşadığınız bir anlaşmazlığı anlatın. Nasıl çözüldü?”
- “Şimdiye kadar bizi tanıdığınız kadarıyla, buradaki ilk 30 gününüzde neyi değiştirirdiniz?”
- “İlk görüşmeden bu yana aklınıza hangi sorular geldi?”
Son soruyu her seferinde sormaya değer. Birinci turdan beri pozisyonu ciddi ciddi düşünen bir aday, genellikle “şirket kültürü nasıl?” sorusundan çok daha keskin bir soru sorar. Soracak yeni bir şeyi olmayan bir aday ise göründüğü kadar ilgili olmayabilir.
İkinci mülakatı kim yürütmeli?
Adayın daha önce tanışmadığı biri. Gelecekteki bir ekip arkadaşı, birinci turda yer almadıysa işe alan yönetici ya da bu kişiyle günlük olarak en yakın çalışacak kişi.
Aynı görüşmeciyle devam etmek bir turu boşa harcamaktır; çünkü zaten bir kanaati olan birinden ikinci bir okuma almış olursunuz. Yeni görüşmeciler farklı şeyleri fark eder. Adaylar da temel uygunluğu ölçen bir işe alım uzmanıyla konuşurken olduğundan farklı, bir meslektaşıyla konuşurken genellikle daha açık olur.
Yasal olarak sorulamayacak şeyleri nasıl sormaktan kaçınırsınız?
Her turda geçerli olan genel kurallar burada da geçerli; ancak daha uzun ve rahat geçen bir ikinci sohbette bu sınırları farkına varmadan aşmak kolay. Yaş, medeni ya da aile durumu, din, ulusal köken ve engellilik durumu, konu ne kadar rastgele açılırsa açılsın sorulmaz. Neyden kaçınmanız gerektiğinin ve nedenlerinin tam listesi için sorulmaması gereken mülakat soruları yazısına bakın.
İkinci turda biçim değişmeli mi?
Çoğu zaman evet. Birinci tur telefonla ön eleme ise, ikinci tur genellikle görüntülü ya da yüz yüze, daha uzun olur ve bazen pratik bir uygulama ya da gerçek bir iş örneği içerir.
Bana göre ikinci tur yalnızca adayın işte gerçekten ihtiyaç duyduğu becerilere odaklanmalı. Pozisyon Excel gerektiriyorsa, Excel hakkında konuşmasını değil, Excel’i kullanmasını görmek isterim. Telefon görüşmesi birinin iyi iletişim kurup kurmadığını söyleyebilir, ama gerçek bir beceriyi kanıtlayamaz. Bu yüzden ikinci tur, birinci turun zaten kapsadığını tekrarlamak yerine yeteneği doğrudan test etmeli.
İkinci mülakatta kaç soru fazladır?
Az ama derin sorular, aceleyle geçilen uzun bir listeden daha iyidir. Takip sorusu sorabileceğiniz alan bırakarak dört ila altı gerçek soru planlayın; on beş maddelik bir kontrol listesi değil. Tur sayısının genel olarak fazla olup olmadığını, yoksa tek bir turda çok fazla soru olup olmadığını merak ediyorsanız, kaç mülakat turu fazladır yazısına bakın.
İyi bir cevabı derinlemesine incelediğiniz için uzayan bir ikinci mülakat, her cevabı kesip programa uyan bir mülakattan herkesin zamanını daha iyi kullanır. Bu aşamaya kaç kişinin gelmesi gerektiğine de karar veriyorsanız, kaç aday mülakat edilmeli yazısı ikinci turdan önce yapılması gereken elemeyi anlatıyor; turda değil.
İkinci turda birinci turun kaçırdığı bir uyarı işareti ortaya çıkarsa?
Bunu programı aksatan bir sorun olarak değil, gerçek bir bilgi olarak değerlendirin. İkinci mülakat, farklı bir biçim ve farklı bir kişiyle yapıldığı için tam da farklı şeyleri ortaya çıkarır; bir ikinci tur yapmanın amacı da budur.
Tepkinizi değil, tam olarak ne söylendiğini ya da gösterildiğini yazın. “Bir ekip arkadaşıyla anlaşmazlığı nasıl çözeceğini anlatamadı, üç muğlak cevap verdi” ifadesi işe alım ekibinin geri kalanı için faydalıdır. “Uygun görünmedi” ise değildir; ileride odada tam olarak ne yaşandığı sorulursa kötü görünecek türden bir nottur.
Adaylar arasında duyduklarınızı nasıl karşılaştırırsınız?
Görüşmeden hemen sonra, ayrıntılar hâlâ tazeyken yazın; uzun bir günün, art arda yapılan görüşmelerin sonunda değil. Karşılaştırmanın adil olması için her adayı aynı birkaç ölçüte göre puanlayın.
Bu aşamaya birkaç final adayı geldiyse, Canvider’ın Decision Helper özelliği 2 ila 4 finalisti yan yana karşılaştırmanızı sağlar. Karşılaştırma ve gerekçeleri ilanla birlikte kaydedilir; böylece bir hafta sonra kimin ne dediğini hafızadan yeniden kurmak yerine onları tekrar açabilirsiniz. Bu karşılaştırmayı nasıl iyi yapacağınız konusunda daha fazlası için elektronik tablo kullanmadan aday karşılaştırmak yazısına bakın.
Sıkça sorulan sorular
İlk ve ikinci mülakat soruları arasındaki temel fark nedir?
İlk mülakat uygunluğu ve temel yeterliliği kontrol eder. İkincisi belirli işe daha derinlemesine inmeli, adayın henüz tanışmadığı kişileri devreye sokmalı ve özgeçmişin gösteremediği şeyleri test etmelidir; örneğin adayın bir anlaşmazlığı nasıl ele aldığını ya da net bir çözümü olmayan bir sorunla nasıl başa çıktığını.
İkinci mülakatta kimler bulunmalı?
Adayın henüz tanışmadığı en az bir kişi; genellikle işe alan yönetici ya da gelecekteki bir ekip arkadaşı. Birinci turdaki görüşmeciyi tekrar getirmek turu boşa harcar ve zaten bir kanaati olan birinden ikinci bir görüş almanıza yol açar.
İkinci turda birinci turdaki soruların aynısı sorulmalı mı?
Hayır, maaş beklentisi ya da işe başlama tarihi gibi önemli bir konuda tutarlı bir cevap olup olmadığını bilerek kontrol etmek istemediğiniz sürece. Genel uygunluk sorularını tekrarlamak, bunları bir kez yanıtlamış adayları yalnızca sıkar.